Draft:Jan Heba

• Comment: In accordance with Wikipedia's Conflict of interest guideline, I disclose that I have a conflict of interest regarding the subject of this article. Eba rhythm (talk) 19:40, 24 April 2026 (UTC)

---

Jan Heba, również Krzysztof Szczygieł, również Jan Krzysztof Szczygieł (ur. 27 lipca 1970 w Starachowicach) – polski reżyser, aktor teatralny i filmowy, prezenter telewizyjny, trener sztuki wystąpień, kreowania wizerunku i psychologii mówienia. Autor HebaMethod™ - Instrukcja Obsługi Siebie™ biologiczny fundament rytmu działania | Rytm Sprawczości | Rhythm Before Reason - ciało mówi, zanim powstanie myśl. Praktyk regulacji układu nerwowego. Publikuje w GENTLEMAN magazine.

Życiorys

Jako aktor zadebiutował w 1990 r. w Teatrze Dramatycznym w Elblągu, gdzie zagrał rolę majstra w Zemście Aleksandra Fredry; wystąpił też w Don Juanie Moliera.

W latach 1991–1995 studiował na wydziale aktorskim Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, uzyskując dyplom magistra sztuki, specjalizacja aktor teatralny, filmowy i telewizyjny pod kierunkiem prof Jana Machulskiego. Studiował również reżyserię pod kierunkiem prof Henryka Kluby. W trakcie studiów, na II roku zagrał główną rolę Iana Bredy w Preparadise sorry now Rainera Wernera Fassbindera w Teatrze Studyjnym w Łodzi oraz zagrał rolę asystenta u boku Leona Niemczyka w przedstawieniu Teatru Telewizji Babie Dziwo Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej w reżyserii Henryka Kluby w 1994 roku. Grał też kilka ról w Teatrze Powszechnym w Łodzi. w Teatrze Studyjnym oraz Teatr 77 w Łodzi. W kinie debiutował w 1993 roku rolą Andrzeja Pawelca w nagrodzonej Złotymi Lwami na festiwalu w Gdyni Samowolce w reż. Feliksa Falka.

Po studiach związał się z Teatrem Powszechnym w Radomiu, gdzie zagrał kilkanaście ról w latach 2000–2004. Grał też kilka ról w Resursie Obywatelskiej w Radomiu oraz w Teatrze TVP. Od 2005 r. związany jest z Teatrem Na Woli. Jest również lektorem i czyta książki wydawane w formacie mp3. W 2008 roku stworzył akademicki Teatr DĄB, w którym wyreżyserował Sceny z życia na podstawie opowiadań Antona Czechowa, których premiera odbyła się 13 czerwca 2008. Jest autorem artykułu „słowa, słowa, słowa” w półroczniku „Obecni” mówiącym o kondycji słowa w dzisiejszym świecie.

W 2007 roku zagrał na warszawskiej Scenie OFF rolę Antinosa w Powrocie Odysa Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Anny Dziedzic. W 2008 na „Scenie OFF zagrał redaktora w sztuce „Lalek” Zbigniewa Herberta w reż. Anny Dziedzic. W 2010 roku Lalek został zaprezentowany na XXII Festiwalu w Grenoble (Francja) Rencontres du Jeune Théàtre Européan podczas którego aktor zagrał rolę Barańskiego i Pana Władzia.

W latach 1993–2024 zagrał kilkadziesiąt ról w filmach fabularnych i serialach TV.

W 2001 był gospodarzem programu Wokanda w TV4. Od października 2008 roku do 28 grudnia 2009 roku był gospodarzem programu pt. „Znaki Czasu” w Telewizji Polskiej.

W latach 80. grał w piłkę nożną w kadrze juniorów w KSZO Ostrowiec Świętokrzyski, następnie w kadrze waterpolo KSZO.

Od 1989 roku jest ratownikiem WOPR, a od 2013 roku przewodnikiem świętokrzyskim.

W styczniu 2012 roku w Kościele św. Jadwigi w Ostrowcu Św. zainaugurował comiesięczny cykl Teatru Słowa: „Wieczory z Żywym Słowem”, którego jest twórcą.

W marcu 2024 przyjął imię i nazwisko Jan Heba.

Działalność publicystyczna

Od 2025 roku Jan Heba publikuje teksty w magazynie Gentleman. W wydaniu wiosennym 2026 (nr ISSN 1427-0420, s. 148–149) ukazał się jego obszerny esej „Jan Rybkowski. Mistrz z Ostrowca”.

W tekście Heba łączy dzieciństwo i formację artystyczną Rybkowskiego z wydarzeniami historycznymi: jako ośmioletni chłopiec był naocznym świadkiem wizyty gen. Paula Henrysa i kpt. Charles’a de Gaulle’a w Zakładach Ostrowieckich latem 1920 roku, co autor nazywa „pierwszym wielkim spektaklem świata”. To spotkanie z „wielką historią” i francuską misją zbrojną w sercu polskiego przemysłu ukształtowało – zdaniem Heby – zmysł estetyczny i inscenizacyjny przyszłego reżysera.

Heba reinterpretuje także film Pierwsze dni nie jako typowy socrealistyczny produkcyjniak, lecz jako osobisty hołd Rybkowskiego wobec strategicznej roli Huty Ostrowiec – miejsca, którego wagę poznał już w 1920 roku i któremu spłacał w ten sposób dług wdzięczności.

Reżyseria

Jan Heba jest autorem kilku filmów dokumentalnych, w których pełnił jednocześnie funkcje scenarzysty i reżysera (w napisach często jako „realizacja”).

• 2023: Ujarzmić ogień – film dokumentalny, 22 minuty (scenariusz, reżyseria, produkcja: Heba Production)
• 2021: Tylko pozornie zniknęli bez śladu – film dokumentalny (reżyseria, scenariusz)
• 2010: Jerzy Stępień. Jazz to wolność – film dokumentalny (reżyseria / realizacja, scenariusz)
• 2010: Leszek Mądzik. Okruchy życia w sztuce – film dokumentalny (reżyseria / realizacja, scenariusz)
• 2009: Droga do Rzymu, miniatura dokumentalna 8" dla TVP o abp Zygmuncie Zimowskim – scenariusz i realizacja.

W swoich realizacjach Heba konsekwentnie łączy dokument z głęboką obserwacją człowieka – jego rytmu, obecności i wewnętrznego stanu.

Scenariusz

Jan Heba jest autorem scenariuszy do kilku filmów dokumentalnych i fabularnych krótkometrażowych.

• 2023: Ujarzmić ogień – film dokumentalny, 22 minuty (scenariusz, reżyseria, produkcja: Heba Production)
• 2021: Tylko pozornie zniknęli bez śladu – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria)
• 2016: Dziadek – film fabularny krótkometrażowy (scenariusz, obsada aktorska)
• 2015: EST – film fabularny krótkometrażowy (scenariusz, obsada aktorska)
• 2010: Jerzy Stępień. Jazz to wolność – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria / realizacja)
• 2010: Leszek Mądzik. Okruchy życia w sztuce – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria / realizacja)

W swoich scenariuszach Heba konsekwentnie sięga do warstw ludzkiej obecności, rytmu i autentyczności – niezależnie od gatunku.

Praca pedagogiczna i trenerska

Jan Heba od ponad 35 lat łączy praktykę aktorską i reżyserską z pracą pedagogiczną i trenerską. Jest certyfikowanym trenerem, specjalistą w zakresie psychologii głosu, wystąpień publicznych, impresji managmentu oraz metod regulacji układu nerwowego.

W 2007 roku założył własną firmę szkoleniową, w ramach której prowadził warsztaty z wystąpień publicznych, budowania wizerunku, coachingu oraz treningu głosu. Współpracował m.in. przy wprowadzaniu marki Scrabble na polski rynek (wspólnie z Jackiem Ciesielskim).

Jego podejście pedagogiczne ewoluowało w kierunku pracy „od dołu” – od biologii układu nerwowego (pień mózgu, układ przedsionkowy, móżdżek, nerw błędny, oś jelito–serce–mózg) do rytmu, interocepcji i regulacji stanu operacyjnego. Heba nazywa to „rytmem przed rozumem” (Rhythm Before Reason) – ciało mówi, zanim powstanie myśl. Nie pracuje z technikami czy interpretacjami, lecz z fizjologicznym fundamentem, który umożliwia wykorzystanie tego, co człowiek już wie.

Jest twórcą metody HebaMethod™ (nazywanej również Instrukcja Obsługi Siebie™ oraz Rytm Sprawczości™), skierowanej przede wszystkim do liderów i osób działających w środowiskach wysokiej presji. Metoda opiera się na czterech filarach: profesjonalizmie, odpowiedzialności metodycznej, etyce oraz równości i różnorodności. Programy są cykliczne, oparte na pedagogice doświadczenia i weryfikowane przed- i po-szkoleniowo. Adresowane są również do szkół, gmin i komisji ds. profilaktyki (programy prewencyjne, budowanie odporności psychicznej, zapobieganie wypaleniu).

Heba podkreśla, że źródłem jego podejścia jest nie tylko wieloletnia praktyka sceniczna i trenerska, ale również własne doświadczenie regeneracji uszkodzonego korzenia nerwowego (przepukliny szyjne, radikulopatia) – powrót do ok. 80% czucia i siły poprzez regulację układu nerwowego, rytm i pracę somatyczną.

Działalność kulturalna i upamiętnianie

Jan Heba od wielu lat angażuje się w przywracanie pamięci o reżyserze Janie Rybkowskim, swoim mistrzu i rodaku z Ostrowca Świętokrzyskiego. Jest jednym z inicjatorów uhonorowania Rybkowskiego przez władze miasta, m.in. nadania tytułu Honorowego Obywatela oraz nazwania skweru jego imieniem.

Publicznie zapowiada również organizację corocznego Festiwalu Filmowego im. Jana Rybkowskiego we współpracy ze Szkołą Filmową w Łodzi, z towarzyszącymi warsztatami aktorskimi i reżyserskimi. Działania te uzupełnia esejem opublikowanym w magazynie Gentleman (wiosna 2026).

Filmografia

• 1990: Entliczek pentliczek (etiuda szkolna) – robaczek
• 1992: Róża (etiuda szkolna) – obsada aktorska
• 1992: Europa, Europa, Europa (etiuda szkolna) – klient
• 1993: Samowolka – Pawelec
• 1994: Polska śmierć – policjant
• 1994: Nasze miasteczko (etiuda szkolna) – obsada aktorska
• 1994: Baba-dziwo (spektakl telewizyjny) – asystent
• 1995: Dzieje mistrza Twardowskiego – król Henryk Walezy
• 1995: Drzewa – obsada aktorska
• 1996: Szamanka – student medycyny
• 1996: Poznań 56 – milicjant
• 1997: Przystań – uczestnik kursu
• 1997: Młode wilki 1/2 – strażnik w gorzelni
• 1997: Marion du faouet – chef de volerus – obsada aktorska
• 1997: Kroniki domowe – młodzik
• 1998: 13 posterunek – brzytwiarz (odc. 11)
• 1999: Wojna kreskówek (spektakl telewizyjny) – Kałasznikow
• 1999: Tygrysy Europy – mężczyzna
• 1999: Kiler-ów 2-óch – facet od wykładzin
• 1999–2000: Czułość i kłamstwa – menadżer Marek
• 2000: Bankructwo małego Dżeka (spektakl telewizyjny) – policjant II
• 2001: Marszałek Piłsudski – PPS-owiec podczas ślubu Piłsdskiego (odc. 1)
• 2003: M jak miłość – Nowak, przedstawiciel „AquaPolu” (odc. 141)
• 2005: Plebania – kierowca (odc. 498)
• 2005: Pensjonat pod Różą – posterunkowy (odc. 76)
• 2005: Kryminalni – kierowca mercedesa (odc. 39)
• 2006: M jak miłość – Robert Maj (odc. 401, 404)
• 2007: Prawo miasta – właściciel sklepu z telefonami (odc. 8)
• 2008: Skorumpowani – doktor Lewandowski
• 2008: Ojciec Mateusz – mieszkaniec Sandomierza (odc. 3-4)
• 2008: Hotel pod żyrafą i nosorożcem – kierownik sklepu (odc. 12)
• 2009: Naznaczony – ochroniarz w redakcji (odc. 3)
• 2010: Weekend – znajomy barman
• 2010: Pierwsza miłość – starszy inspektor Ryszard Rucki
• 2010: Ojciec Mateusz – farmaceuta (odc. 35)
• 2010: Na dobre i na złe – policjant (odc. 398)
• 2010: Mała matura 1947 – listonosz (odc. 1)
• 2011: Usta usta – pracownik opieki społecznej (odc. 31)
• 2011: Unia serc – beneficjent (odc. 8)
• 2011: Układ warszawski – technik policyjny (odc. 10)
• 2011: Szpilki na Giewoncie – policjant (odc. 35)
• 2011: Ojciec Mateusz – barman w Ramzesie (odc. 92)
• 2011: Ojciec Mateusz – farmaceuta (odc. 66)
• 2012: Zagadka Kpt. Z 24 – agent Siwiński
• 2012: Przepis na życie – Zygmunt, szef agencji DDR (odc. 31)
• 2012: Ojciec Mateusz – ojciec Dobczewskiego (odc. 106)
• 2012: Ojciec Mateusz – farmaceuta (odc. 95)
• 2012: Na krawędzi – doktor Jan (odc. 2)
• 2012: Czas honoru – Bujak, działacz PPS-u (odc. 60-61, 63)
• 2013: Prawo Agaty – sędzia (odc. 43)
• 2013: Klan – inkasent w gazowni
• 2014: Pierwsza miłość – majster Kurski
• 2013: Hotel 52 – gość na przyjęciu Filipowiczów (odc. 91)
• 2013: Barwy szczęścia – lekarz (odc. 869, 874, 878-879, 883, 901)
• 2015: Hiszpanka – dyżurny policjant
• 2015: Est – obsada aktorska
• 2016: Szkoła uwodzenia Czesława M. – radny, kolega Zygmunt z czasów szkoły
• 2016: Historia w ożywionych obrazach – Piotr Skarga
• 2016: Dziadek – obsada aktorska
• 2017: Ojciec Mateusz – jubiler (odc. 217)
• 2017: Brat naszego Boga (spektakl telewizyjny) – brat
• 2018: Korona królów – Karol Robert, król Węgier (odc. 48-49, 69-70)
• 2018: Pierwsza miłość – Jan Materski
• 2018: Diagnoza – mężczyzna w willi (odc. 35, 36, 38)
• 2018: Prymas Hlond – oficer niemiecki
• 2022: 48h. Zaginieni (odc. 133)
• 2024: Malanowski. Nowe rozdanie – Jacques Legrand (odc. 43)

Teatr

Wybrane role:

• Teatr Powszechny w Radomiu, 2000 r. – „Zemsta” Aleksandra Fredry w reż. W. Kempszyński role: Majstra, Perełki, Śmigalskiego
• Teatr w Radomiu – „Alicji w Krainie Czarów” w reż. Jacka Suta, role: Ptaka, Kata i Smoka
• Teatr w Radomiu – „Szkoła Mężów” Moliera w reż. Jana Bratkowskiego, rola Notariusza
• Teatr Powszechny w Radomiu – „Romeo i Julia” Shakespeare w reż. Adama Sroki. rola Benvolio
• „Nowe szaty króla” w reż. A. Choińskiej, rola Rycerza
• „Prawdziwa historia głupiego Jasia” R. Figury w reż. M. Bogajewskiej, rola Karola
• „Tolkienada” według Hobbista i Władcy Pierścieni w reż. K. Galosa, rola Aragorna
• „Odprawa Posłów Greckich” J. Kochanowskiego w reż. A. Sroki, rola Ulissesa
• „Ślub” W. Gombrowicza w reż. A. Sroki, rola Władzia, i w innej obsadzie Pijaka
• „Przygody Pędrka Wyrzutka” S. Themersona w reż. M. Bogajewskiej, rola karabiniera, dozorcy, kupca, admirała, wilka, zafrasowanego, premiera,
• „Zabij mnie” M. Modzelewskiego w reż. M. Powalisz, rola Pawulona
• „Królowa śniegu” według Andersena, w reż. P. Ziniewicza, rola Ediego
• „Dyrektor teatru marionetek’ według Andersena, w reż. W. Hołdysa, rola pierwszego amanta i inne postacie
• „Kordian, czyli panoptikum strachów polskich” według J. Słowackiego, w reż. A. Sroki, role dozorcy, wariata
• „Jacek Malczewski w widowisku o życiu malarza” w reż. Jana Szczygła, Resursa Obywatelska w Radomiu, 2005 r.
• „Trzy godziny miłości”, w reż. Jana Szczygła, Resursa Obywatelska w Radomiu, 2005 r. jako Krzysztof Kamil Baczyński
• „Król Lear” reż. Andrieja Konczałowskiego (Rosja); Teatr na Woli, Warszawa 2006 r. rola rycerza Księcia Kornwalii i posłańca
• „Powrót Odysa” Wyspiańskiego; Mazowieckie Centrum Kultury reż. Ania Dziedzic 2007 r. rola Antinoosa
• „Lalek” Z. Herberta; Mazowieckie Centrum Kultury reż. Anna Dziedzic 2008 r.role Barański, Pan Władzio
• „Kazania w wizji Matejki” Piotr Skarga; Przedstawienie impresaryjne, adaptacja i reż. Jan Szczygieł, 09.11.2012 r.rola x. Piotr Skarga
• „Wolna Trybuna” Christian Skrzyposzek; Instytut Teatralny reż. Paweł Wodziński, 20.10.2013 r. Wykładowca
• „Z rączki do rączki”, Michael Cooney, Teatr Nowy w Słupsku, 2016/2017 r. Forbright
• „Balladyna” Juliusz Słowacki, Teatr Nowy w Słupsku, reż. Jan Machulski, 2017 r. Pustelnik

Przypisy

1. Jan Heba w bazie filmpolski.pl
2. Jan Krzysztof Szczygieł, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2024-04-24].
3. Jan Heba [online], Facebook.com [dostęp 2024-04-24].
4. Jan Heba, r, r (reż.), g, HebaMethod™ - Instrukcja Obsługi Siebie™, MISTRZ z OSTROWCA, GentleMAN magazine, „GentleMAN magazine, wydanie wiosna 2026”, gentlemanmagazine.pl, maj 2026, ISSN 1427-0420 (pol.).
5. Jan Heba, Rhythm Before Reason. Regulacja wyprzedza rozumienie., https://www.linkedin.com/pulse/jan-heba-hebamethod-biologiczny-fundament-rytmu-dzia%C5%82ania-yss6e/?trackingId=x7nlqLhKRRCJikiDADtP4A%3D%3D, 27 marca 2026, https://www.linkedin.com/pulse/jan-heba-hebamethod-biologiczny-fundament-rytmu-dzia%C5%82ania-yss6e/?trackingId=x7nlqLhKRRCJikiDADtP4A%3D%3D (pol.).
6. MISTRZ z OSTROWCA, [w:] Jan Heba, MISTRZ z OSTROWCA, GENTLEMAN MAGAZINE wiosna 2026, str 148-149, gentlemanmagazine.pl, maj 2026, ISSN 1427-0420 (pol.).
7. Jan Heba, MISTRZ z OSTROWCA, str. 148-149, „GENTLEMAN MAGAZINE”, gentlemanmagazine.pl, maj 2026, ISSN 1427-0420 (pol.).
8. Gazeta Starachowicka | „Nie chcę być towarem, bo jestem osobą!” [online], starachowicka.pl [dostęp 2018-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2018-08-22].
9. Krzysztof Krzak, Ostrowiec Św.: Wieczór z żywym słowem w kościele Świętej Jadwigi, „naszemiasto.pl”, 22 stycznia 2012 [dostęp 2018-08-22].
11. Jan Heba. Łódź Film School. [dostęp 2026-04-16].
12. Jan Heba. Łódź Film School. [dostęp 2026-04-16].
13. O mnie. [dostęp 2026-04-16].
14. Wysokie standardy. [dostęp 2026-04-16].
15. J. Heba: „Rybkowski był pionierem polskiej kinematografii powojennej”. 5 listopada 2025. [dostęp 2026-04-16].
16. Barbara Kosińska TV Lokalna https://www.lokalnatelewizja.pl/artykul/31065, j, www.lokalnatelewizja.pl #studiootwarte Gość Jan Heba, Barbara Kasińska 05.11.2025 14:41 (red.), [w:] https://www.lokalnatelewizja.pl/artykul/31065,j-heba-rybkowski-byl-pionierem-polskiej-kinematografii-powojennej, wyd. #studiootwarte, Redaktorka Barbara Kosińska rozmawia z Janem Heba, https://www.lokalnatelewizja.pl/artykul/31065,j-heba-rybkowski-byl-pionierem-polskiej-kinematografii-powojennej, TV Lokalna Ostrowiec Świętokrzyski, 5 listopada 2025 (#StudioOtwarte) (pol.).
17. JSmedia :: Agencja Aktorska, AgencjaAktorska – Jan Krzysztof Szczygieł – Prezentacja [online], 8 listopada 2011 [dostęp 2018-08-22] [zarchiwizowane z adresu 2011-11-08].

Bibliografia

• Jan Krzysztof Szczygieł w bazie Filmweb
• Jan Heba w bazie filmpolski.pl
• Oficjalna strona Jana Heby
• Kino-Teatr.ru (ros.)

Kontrola autorytatywna (osoba):

• VIAF: 311268355
• PLWABN: 9810626124605606
• NUKAT: n2008073272

Identyfikatory zewnętrzne:

FilmPolski.pl: 1118892