Fort
editWARSZAWA
Moje konto
Schowek
Wyloguj
Szukaj
Wyborcza.pl Prenumerata cyfrowa Dzisiejsza Gazeta Wyborcza (e-wydanie) Magazyny News Zarobki w Warszawie Mieszkania Jak kochasz, Warszawo Komunikacja Inwestycje Dzielnice Więcej Kontakt Prenumerata Miasta Wyborcza.biz Serwisy lokalne Wyborcza.tech Wysokie Obcasy News from Poland Witamy w Polsce BIQdata Magazyn Kuchnia Archiwum TOK FM Gazeta.pl Inne serwisy Takiego miejsca do tej pory nie było w Warszawie, a może i w Polsce. Oto Forteca Konsumpcji FORT SŁUŻEW 14.09.2019, 16:45 Michał Wojtczuk 33 Fort Służew - nowy kompleks sklepów i restauracji na Ursynowie11 ZDJĘĆ Fort Służew - nowy kompleks sklepów i restauracji na Ursynowie (Fot. Jedrzej Nowicki / Agencja Wyborcza.pl) Mięsne delikatesy, whisky bar, centrum szkoleniowe baristów - carscy wojskowi zemdleliby, gdyby zobaczyli, co powstało w zbudowanym przez nich forcie. Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu To najtrudniejszy, najbardziej wymagający projekt, jaki ktokolwiek z nas realizował – podkreśla Jacek Zabojszcz, prezes firmy Turret Development. Właśnie zakończył się trwający od blisko trzech lat remont Fortu Służew. W weekend odbędzie się dzień otwarty w tym najbardziej oryginalnym obiekcie gastronomiczno-handlowym w Warszawie, a może i w Polsce.
Fot. Jedrzej Nowicki / Agencja Wyborcza.pl
W remont fortu mało kto wierzył. Na czele z samym Zabojszczem. – 14 lat temu kupiliśmy grunt pod budowę osiedla. W pakiecie było osiem hektarów chaszczy, stromego wąwozu, jakichś dziwnych magazynów zagrzebanych w ziemi z drzewami wyrastającymi z dachu. Pierwsza myśl była taka, żeby uciekać jak najdalej – mówił.
Droczył się. Oczywiście nie uciekł. Ale inwestycja była bardzo, bardzo trudna. Bo co zrobić z na wpół zakopanym pod ziemią carskim fortem?
ROSJANIE CHCIELI GO WYSADZIĆ Jeszcze kilka lat temu o Forcie Służew słyszała tylko garstka miłośników starych fortyfikacji. Twierdza ukryta była w zagajniku osłoniętym z trzech stron ogródkami działkowymi między Nowoursynowską, Anody i Dolinką Służewiecką. Mało kto tam chodził. O starych umocnieniach wiedzieli chyba tylko mieszkańcy szeregowców zbudowanych w latach 80. na obrzeżach ogródków działkowych.
Fort Służew w 2016 r., przed rozpoczęciem remontu, który doprowadził do powstania tam specyficznej galerii gastronomiczno-usługowej o nazwie Fort 8. Fort Służew w 2016 r., przed rozpoczęciem remontu, który doprowadził do powstania tam specyficznej galerii gastronomiczno-usługowej o nazwie Fort 8. Fot. Przemek Wierzchowski / Agencja Wyborcza.pl Fort był częścią pierścienia rosyjskich wojskowych baz, które opasały Warszawę. Można je porównać do wieżyczek w więzieniu, na których stoją uzbrojeni strażnicy, pilnując więźniów. Tym więźniem była Warszawa.
Twierdza na Służewie powstała w latach 1883-88. Była to zmodernizowana wersja standardowego fortu rosyjskiego, opracowanego w Głównym Zarządzie Inżynierii w 1879 r. Rozwój techniki artyleryjskiej i wprowadzenie pocisków burzących sprawiły, że nowo zbudowana twierdza szybko stała się przestarzała. Zmusiło to dowództwo rosyjskiej armii do jej przebudowy. Powstał nowocześniejszy fort jednowałowy, bardziej płaski, co utrudniało jego zlokalizowanie. Budowa zakończyła się około 1900 r.
Przedwojenne zdjęcie lotnicze Fortu Służew Przedwojenne zdjęcie lotnicze Fortu Służew fot. materiały inwestora/ www.fortsluzew.pl Chcesz wiedzieć, czym żyje Warszawa? Zapisz się na nasz poranny newsletter lokalny, a nic Cię nie ominie! [email protected]
ZAPISZ MNIE Zobacz przykładowy newsletter Administratorem danych osobowych podanych przy zapisaniu się na newsletter jest Agora S.A. z siedzibą w Warszawie (00-732), ul. Czerska 8/10. Podane dane osobowe będą przetwarzane przede wszystkim w celu wysyłki zamówionego newslettera, który może zawierać treści marketingowe. Więcej Regulamin Usługi Newsletterów Restauracja Zoni w Koneserze Powstaje kolejne zagłębie z knajpami. Wkrótce otwarcie nowych restauracji w Koneserze ZAPISZ NA PÓŹNIEJ W 1915 r. wojska rosyjskie opuściły Warszawę. Rosjanie przymierzali się do zburzenia fortu. Gdy wiosną oglądałem remontowany budynek, widziałem w nim wycięte w ścianach tzw. wnęki minerskie, w których miały zostać podłożone ładunki wybuchowe.
Twierdzę Warszawa, w tym fort na Służewie, przejęły wojska kaiserowskich Niemiec. Nie zdążyły zrobić z niego większego użytku. Po nastaniu II Rzeczpospolitej fort przejęło Wojsko Polskie. Ulokowano tam magazyny wojskowe i garaże samochodowe. W czasie okupacji znajdowały się tam niemieckie magazyny i stajnie.
BIAŁA PLAMA NA MAPIE Po II wojnie światowej teren fortu był wykorzystywany przez wojsko. To dlatego na zdjęciach lotniczych po 1945 r. ten teren zakryty jest białą plamą. Nie było tam jednak tajnych urządzeń. Ceglane budynki wykorzystywano głównie na magazyny oraz warsztaty. W 1973 r. PRL-owskie Ministerstwo Obrony Narodowej obrzeża fortu przekazało działkowcom. Mniej więcej w tym samym czasie rodziny wojskowych zbudowały obok dawnych koszar szeregowce.
Fort Służew - nowy kompleks sklepów i restauracji na Ursynowie Fort Służew - nowy kompleks sklepów i restauracji na Ursynowie Fot. Jedrzej Nowicki / Agencja Wyborcza.pl W latach 90. fort przejęła Agencja Mienia Wojskowego i wystawiła zdewastowaną budowlę na sprzedaż. W 2005 r. przejęła ją firma Turret Development.
32 TYS. TON ZIEMI NA DACHU W ubiegłej dekadzie Ewa Nekanda-Trepka, ówczesna stołeczna konserwator zabytków, uważała, że Turret planuje zbyt intensywną zabudowę, która nie tylko zasłoniłaby fort, ale też zaburzyłaby kompozycję przestrzenną tego rejonu. Obawiała się, że osiedle zdominuje Dolinę Służewiecką, przytłaczając pobliski kościół św. Katarzyny. Nalegała na obniżenie zabudowy. Inwestor przewalczył swoje trzy lata temu, kiedy fotel stołecznego konserwatora przejął Piotr Brabander. U zbiegu Doliny Służewieckiej i Nowoursynowskiej firma zbudowała zespół potężnych bloków o wysokości do dziewięciu pięter z prześwitem w samym narożniku, przez który w zamyśle miało być widać fort. Nic jednak nie widać, bo przed osiedlem stoi stacja benzynowa.
Sam fort przeszedł rozległą rewaloryzację. Z dachu koszar zdjęto 32 tys. ton ziemi (a potem usypano ją z powrotem). Konstrukcję stropu wzmocniono, przebito wentylację. Wszystko pod nadzorem konserwatora.
Fort Służew - nowy kompleks sklepów i restauracji na Ursynowie Fort Służew - nowy kompleks sklepów i restauracji na Ursynowie Fot. Jedrzej Nowicki / Agencja Wyborcza.pl – Właściwie każdą śrubkę z nim uzgadnialiśmy – mówiła mi Maria Mikołajczak, przedstawicielka inwestora. – Stolarka okienna, drzwi, uzupełnienie ubytków cegieł. We wnętrzach fortu nowe instalacje schowaliśmy pod podłogą. W części lokali odsłoniliśmy stare cegły, w części zachowaliśmy XIX-wieczny tynk, zdjęliśmy tylko warstwy olejnej farby.
Koncepcję rewaloryzacji i pierwszy projekt budowlany opracowało biuro architektoniczno-konserwatorskie Fest Grupa. Kolejne wersje były modyfikowane przez zespół architektów Turret Development.
SUSHI, MANICURE I ALKOHOLE W dawnych koszarach urządzono rodzaj bardzo nietypowej galerii handlowej o nazwie Fort 8. To 16 lokali o powierzchni od 60 do 200 m kw. Z Powiśla przeniosła się tam popularna restauracja Dziurka od klucza (zacznie działać w październiku). Będą też whisky bar, restauracja Garo Sushi, winiarnia, mięsne delikatesy Beef shop, gdzie będzie można kupić jakościową wołowinę z ekohodowli z Warmii, a także spróbować wyrobów. A do tego jeszcze m.in. biuro projektowe Doroty Szelągowskiej, fryzjer Cut it Studio oraz salon manicure Nail Spa. I Lavazza Training Center – jedyne w Polsce studio treningowe wielkiego producenta kawy, gdzie robienia różnej wersji aromatycznego napoju będą uczyć się bariści.
Fot. Jedrzej Nowicki / Agencja Wyborcza.pl
Na tyłach koszar Turret urządziła pięciohektarowy park, przytulony do ogródków działkowych. Nietypowy jak na Warszawę, bo nie jest płaski – to malownicze dawne zbocza fortu, ze strumykiem na dnie. – Oddamy go samorządowi za symboliczną złotówkę, jak tylko zakończą się prace nad podziałem działki – zapowiada Jacek Zabojszcz.
Dzień otwarty w Forcie 8 zacznie się już w piątek o godz. 20 spektaklem improwizowanym Klubu Komediowego. Na sobotę zaplanowano cały dzień atrakcji, od warsztatów pieczenia babeczek bananowych wraz z ekipą Fort Bistro o godz. 11, po degustację alkoholi przygotowaną przez FORT Whisky shop&bar (o godz. 19).
Fort zaczyna nowe życie. Zamiast walki zbrojnej będzie się tu teraz toczyć walka o klienta.